Καταγγέλλονται Standard & Poors, Moody’s, Fitch

από ΟΗΕ, ΔΝΤ και ΟΟΣΑ

ότι ΑΠΕΤΥΧΑΝ σ’ όλες τις κρίσεις της 20ετίας

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις ΟΗΕ, ΔΝΤ και ΟΟΣΑ οι οίκοι αξιολόγησης απέτυχαν να προβλέψουν όλες τις κρίσεις των τελευταίων χρόνων.

Σε όλες τις περιπτώσεις πιάστηκαν στον ύπνο με αποκορύφωμα την πιστωτική κρίση του 2008.

Η μεξικάνικη κρίση 94-95, η ασιατική κρίση του 1997-98, η πτώχευση της Ρωσίας το ’98, η υπόθεση Enron to 2001, η πτώχευση της Αργεντινής αργότερα, ακόμα και η περίπτωση της Ουρουγουάης το 2003, απέδειξαν πως η αντίδραση τους είναι αργή και βρίσκεται πίσω από την ταχύτητα των γεγονότων και των αγορών.

Σε αυτό που κατηγορούνται ευθέως, από τον ΟΗΕ, πρόσφατα τον ΟΟΣΑ, ακόμα και το ΔΝΤ, είναι οι αυτοεκπληρούμενες προφητείες πριν, αλλά κυρίως μετά  το ξέσπασμα της κρίσης. Οι συνεχείς και πολλές φορές αναίτιες υποβαθμίσεις, επιτείνουν το βίαιο κύκλο και την ύφεση. Σε πολλές περιπτώσεις, όπως τώρα οι ανακοινώσεις τους συμβάλλουν σε αποσταθεροποίηση των αγορών.

Συχνά τους επιρρίπτουν το φαινόμενο της προκυκλικότητας. Δηλαδή τις καλές περιόδους ακολουθούν με καλές αξιολογήσεις και τις κακές με διαρκείς υποβαθμίσεις. Οι αγορές ανεβάζουν στα σπρεντ μετά τις υποβαθμίσεις τους και εν συνεχεία υποβαθμίζουν εκ νέου επειδή ανέβηκαν τα σπρεντ. Με αυτό τον τρόπο διαιωνίζεται το πρόβλημα.

Στην ασιατική κρίση οι υποβαθμίσεις της Κορέας και της Ταυλάνδης , ήταν αδικαιολόγητα μεγάλες. Η Κορέα υποβαθμίστηκε μέσα σε ένα δύο μήνες 10 βαθμίδες (Δεκ. ΄97), και αναβαθμίστηκε Γενάρη του ΄99  4 βαθμίδες.  Επίσης τα μεγέθη τους δεν συνιστούσαν την επιθετικότητα των υποβαθμίσεων. Στην πραγματικότητα οι οίκοι αξιολόγησης έδρασαν με γνώμονα τη σχέση των κρατών μεταξύ τους και όχι σε ρεαλιστικά οικονομικά μεγέθη.

Πριν λίγες μέρες η Ισλανδία (της οποίας την κατάρρευση και πτώχευση  των τραπεζών της απέτυχαν να προβλέψουν το 2008), προέβη σε επιτυχημένη δημοπρασία ομολόγων ύψους 1 δις. Οι οίκοι αξιολόγησης δεν έχουν αναβαθμίσει την πιστοληπτική της βαθμίδα έκτοτε(2008). Συνεπώς αναδεικνύεται η αδυναμία τους, να συλλάβουν την δυναμική των κρατών να σταθεροποιηθούν.. Οι επενδυτές αποδείχτηκε να μην επηρεάζονται από την αξιολόγηση. Ωστόσο αν αναβαθμιζόταν θα είχε πρόσβαση σε ευρύτερο κύκλο επενδυτών.

Οι υποβαθμίσεις μετά την κρίση του 2008 στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης επέτειναν την ύφεση και το χάος, παρότι στις περισσότερες από αυτές, το ΔΝΤ είχε παράσχει βοήθεια.

Η Λετονία που υποφέρει από την τριετή κρίση έχει χάσει το 23% του ΑΕΠ. Ο ρόλος των οίκων ήταν σημαντικός με υποβαθμίσεις που μεγέθυναν το πρόβλημα της χώρας. Και δεν ήταν καμία πλούσια χώρα προ κρίσης.

Σε έκθεση οικονομολόγων του ΔΝΤ (Μάρτιος2011), στοιχειοθετείται με ακρίβεια η επίδραση των προειδοποιήσεων και υποβαθμίσεων των οίκων αξιολόγησης. Ειδικότερα εστιάζει στις χώρες της ευρωζώνης.

Μια υποβάθμιση της Ελλάδας, αυξάνει την πίεση στην Ιρλανδία και την Πορτογαλία.

Μάλιστα με μαθηματικούς τύπους μπορούν να υπολογίσουν και την αύξηση των σπρεντ σε ομόλογα και CDS.

Οι λόγοι που έχουν σημασία οι υποβαθμίσεις σε επίπεδο ευρωζώνης είναι δύο.

Οι χώρες ανήκουν στις ανεπτυγμένες οικονομίες και η αλληλεπίδραση των αγορών έχει αυξηθεί ραγδαία σε περιβάλλον παγκοσμιοποίησης. Ο ΟΟΣΑ ανέφερε τους σοβαρούς κινδύνους αποσταθεροποίησης και διάχυσης κρίσεων

Στο προηγούμενο παράδειγμα , οι υποβαθμίσεις της Λετονίας και των λοιπών ανατολικοευρωπαικών κρατών άσκησαν πίεση στην Ολλανδία και Αυστρία που είναι εκτεθειμένες σε αυτές τις χώρες.

Η Ελλάδα έχει χτυπηθεί λυσσαλέα από τους οίκους, μεταδίδοντας την κρίση σε άλλες χώρες, ενώ ταυτόχρονα επιτείνει την ύφεση και την κρίση εντός. Ποτέ στο παρελθόν δεν έχουν οι οίκοι αυτοί παίξει τόσο σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια οικονομία.

Η επιλογή της Ελλάδος ως κερκόπορτα της Ευρωζώνης δεν είναι τυχαία. Σε ένα αλληλοεπιδρούμενο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα η μικρή Ελλάδα αποδεικνύεται μεγάλη σε μέγεθος εξελίξεων.

Ο αναβαθμισμένος ρόλος των οίκων αξιολόγησης δόθηκε το 2004 όταν οι κεντρικές τράπεζες που εποπτεύουν τις εμπορικές τράπεζες και η τράπεζα διεθνών διακανονισμών, θέσπισαν τους κανόνες της Βασιλείας ΙΙ.

Τότε για να προσμετρηθεί ο κίνδυνος των προιόντων που κρατούν στα βιβλία τους οι τράπεζες έπρεπε να χρησιμοποιηθούν  αποδεκτές μέθοδοι μέτρησης κινδύνων. Συνεπώς χρησιμοποιήθηκαν οι αξιολογήσεις των γνωστών οίκων. Η υποβάθμιση ενός ομολόγου μπορεί να έχει για μια τράπεζα τεράστια διαφορά στα υποχρεωτικά κεφάλαια που κατέχει. Στις υποβαθμίσεις – όπως των ελληνικών ομολόγων – τα υποχρεωτικά κεφάλαια αυξάνονται γεωμετρικά.

Μοντέλο εκδότη – συνδρομητή. Στις περισσότερες των περιπτώσεων η αμοιβή των οίκων προέρχεται από τον εκδότη του προιόντος. Έτσι δημιουργείται η υποψία σύγκρουσης συμφερόντων, αφού ο εκδότης επιθυμεί την υψηλότερη βαθμολογία για το προιόν του.

Ας σημειωθεί ότι στα τοξικά σύνθετα στεγαστικά των ΗΠΑ, οι εν λόγω οίκοι είχαν αξιολογήσει με την υψηλότερη ΑΑΑ κατηγορία.

Η Επιτροπή κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ (SEC), σκέφτεται να απαγγείλει κατηγορίες αστικής απάτης προς τους οίκους για τις αξιολογήσεις αυτών των τοξικών δανείων. 

Η πολιτεία του Connecticut  μήνυσε και τους τρείς οίκους με την κατηγορία ότι οι αξιολογήσεις σε κοινοτικά, πολιτειακά ή δημοτικά ομόλογα είναι χαμηλότερες από τα αντίστοιχα εταιρικά. Κατά συνέπεια οι φορολογούμενοι επιβαρρύνονται με μεγαλύτερο τόκο και έξοδα ασφάλισης. Ο δικηγόρος που έχει αναλάβει την υπόθεση χαρακτηριστικά λέει: «Αυτή η αξιολόγηση παρωδία δημιούργησε ένα κέλυφος με παιχνίδια της  Wall Street που κατασκευάστηκε από τους οίκους αξιολόγησης, προς όφελος των ασφαλιστών ομολόγων».

Μια παλιά υπόθεση που έληξε το 1999 χωρίς κυρώσεις για την Moody’s, αφορούσε μήνυση της περιφέρειας του Κολοράντο. Σε μια έκδοση το 1993, ο οίκος είχε ανακοινώσει επιζήμιες αναφορές για την περιφέρεια. Το Κολοράντο μήνυσε τη Moody’s  γιατί προέβη σε αυτόκλητη αξιολόγήση  για να πιεστεί η περιφέρεια να παραγγείλει ευνοική αξιολόγηση από τον εν λόγω οίκο. 

Ο τρίτος της παρέας Fitch έχει κατηγορήσει τους άλλους δύο (2002), ότι αυτομάτως υποβαθμίζουν κάποιον εκδότη, όταν δεν παραγγέλνει την αξιολόγηση από αυτούς. 

Η Αργεντινή έχει αποκλειστεί από τις αγορές από το 2001 μετά την πτώχευση και μόλις το Σεπτέμβριο του 2010 της έδωσαν βαθμολογία Β, ενώ τρέχει με ανάπτυξη 9%!

 Σε έκθεση του για τις οικονομίες της Λατινικής Αμερικής,ο πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας της Χιλής, τον περασμένο Απρίλιο, άφησε αιχμές για την εξάρτηση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος από τους οίκους. Η Αργεντινή είναι αποκλεισμένη από εξωτερικό δανεισμό γιατί η βαθμολογία της είναι πολύ χαμηλή. Ενώ έχει ρυθμό ανάπτυξης 9,2%, ανεργία 7,2%,  με δάνειο προς ΑΕΠ 46% και ισχυρούς υγιείς οικονομικούς δείκτες!!!

Ένας παράγοντας που επηρεάζει τη συμπεριφορά των οίκων τον τελευταίο χρόνο είναι και αυτός της επιβίωσης. Έχοντας βγει τσαλακωμένοι από την τελευταία κρίση και με ένα ιστορικό αποτυχιών προσπαθούν να ξανακερδίσουν την χαμένη τους αίγλη.

Όπως οι υποβαθμίσεις αυτοτροφοδοτούν την ύφεση, έτσι και προβλέψεις τους αν δεν επαληθευτούν θα τροφοδοτήδουν το ιστορικό αποτυχιών. Αν καμία χώρα της ευρωζώνης δεν πτωχεύσει, οι αναλύσεις τους θα είναι κουρελόχαρτο. Η Standard & Poors ανήκει στον όμιλο εκδόσεων McGraw Hill. Στο χρηματοοικονομικό κλάδο, όλα τα μοντέλα αναλύσεων, διαχειρίσεων κινδύνου, πιστοποιητικά, εξετάσεις επαγγελματικής επάρκειας, βασίζονται στον όμιλο αυτό. Μια βιομηχανία χρηματοοικονομικής 40 χρόνων κινδυνεύει να κατερρεύσει.