ΑΛΜΑ, ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ (!!!)

Μεταπτυχιακά στην Ελλάδα από Γέιλ, Χάρβαρντ και άλλα 22 πανεπιστήμια του εξωτερικού

Ενα big bang στον χώρο της Δευτεροβάθμιας, της Τριτοβάθμιας, αλλά και της Μετατριτοβάθμιας εκπαίδευσης επιδιώκει η κυβέρνηση. Στα σχολεία ξεκινησε  -μετά από χρόνια καθυστερήσεων- το ψηφιακό φροντιστήριο και ήδη η συμμετοχή των μαθητών είναι μεγάλη, ενώ αρκετά ΑΕΙ βρίσκονται σε συζητήσεις για την πραγματοποίηση κοινών μεταπτυχιακών με κάποια από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, όπως το Γέιλ, το Κολούμπια και το Χάρβαρντ. 

Οι πρώτοι ενδιαφερόμενοι για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων σε συνεργασία με ιδρύματα του εξωτερικού είναι στην αναμονή των αποφάσεων του ΣτΕ για τον νόμο Πιερρακάκη, ενώ αυξάνεται το ενδιαφέρον μεγάλων ξένων ιδρυμάτων για εγκατάσταση παραρτημάτων τους στη χώρα μας. Στο υπουργείο Παιδείας κρατούν προς το παρόν κλειστά τα χαρτιά τους ως προς αυτό μιας και σε κάποιες περιπτώσεις οι συζητήσεις είναι «ευαίσθητες».

Παράλληλα, συντελούνται εξαγορές ΙΕΚ από μεγάλα funds του εξωτερικού που δεν έχουν διευκρινίσει τις προθέσεις τους, ωστόσο το ενδιαφέρον τους εστιάζεται κυρίως στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Σημειώνεται ότι ο χώρος των ΙΕΚ και των κολεγίων είναι μία ουσιαστικά αρρύθμιστη αγορά, αλλά με αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου οι απόφοιτοί τους έχουν (πλην ελάχιστων εξαιρέσεων) επαγγελματικά δικαιώματα.

Επανάσταση στα μεταπτυχιακά

Παρουσιάζοντας τον νόμο για τα μη κρατικά πανεπιστήμια μέσω της συνεργασίας με ξένα ιδρύματα, ο Κυριάκος Πιερρακάκης είχε προαναγγείλει ότι θα δινόταν η δυνατότητα στα δημόσια πανεπιστήμια της χώρας μας να οργανώσουν κοινά μεταπτυχιακά προγράμματα με μεγάλα ΑΕΙ του εξωτερικού.

Θα διατεθούν συνολικά 62 εκατ. ευρώ -εκ των οποίων τα 50 από το Ταμείο Ανάκαμψης– προκειμένου τα ελληνικά ΑΕΙ να συνεργαστούν με ξένα, για να δημιουργήσουν κοινά μεταπτυχιακά προγράμματα τα οποία «θα πρέπει να είναι καινοτόμα, να μην παρέχονται ήδη από τα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και να παρέχονται με όρους προσιτούς για το κοινωνικό σύνολο με ή χωρίς καταβολή διδάκτρων», όπως αναφέρεται στη σχετική υπουργική απόφαση.

Ηδη η κινητικότητα στο πεδίο αυτό είναι πολύ μεγάλη, καθώς συνολικά 24 πανεπιστήμια του εξωτερικού ξεκινούν συνεργασία με ελληνικά για μεταπτυχιακές σπουδές. Το ΕΚΠΑ βρίσκεται σε συζητήσεις με το Γέιλ για την οργάνωση κοινών μεταπτυχιακών στις Περιβαλλοντικές Επιστήμες και τη Δημόσια Υγεία, όπως και με το Χάρβαρντγια μεταπτυχιακά στην Επιδημιολογία και την Προληπτική Ιατρική.

Στον χορό έχει μπει και το ΕΜΠ που συζητά με το MIT Sloan School of Management για μεταπτυχιακά των Μηχανικών Διοίκησης και Οικονομίας, όπως και με τη γαλλική Ecole Polytechnique για Στατιστικολογία και Μηχανική Μάθηση. Παράλληλα, γίνονται συζητήσεις και με το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον για μεταπτυχιακά στην «πράσινη» ναυτιλία.

Το Πάντειο διαπραγματεύεται με το Technical University του Βερολίνου για μεταπτυχιακά σε Πολιτισμό, Τεχνολογία και Αστικό Σχεδιασμό και με το Κολούμπια για μεταπτυχιακά στις Κοινωνικές Επιστήμες. Το Πανεπιστήμιο του Πειραιά προγραμματίζει κοινά μεταπτυχιακά με το φημισμένο Purdue University, με έδρα την Ιντιάνα των ΗΠΑ, στην Eφαρμοσμένη Τεχνητή Νοημοσύνη. Αυτή τη στιγμή οι ενεργοί μεταπτυχιακοί φοιτητές στην Ελλάδα είναι 86.409, ωστόσο είναι προφανές ότι οι κινήσεις αυτές θα δώσουν νέες ευκαιρίες σε αρκετούς αποφοίτους με υψηλές βαθμολογίες που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα για ένα μεταπτυχιακό σε ένα μεγάλο ξένο πανεπιστήμιο.

Σημειώνεται ότι η χώρα μας «ανακάλυψε» τα μεταπτυχιακά λόγω της μεγάλης κρίσης, καθώς όλο και περισσότεροι φοιτητές αναζητούν έκτοτε «όπλα» για την εξεύρεση μιας πιο καλά πληρωμένης θέσης εργασίας. Τα χρόνια των μνημονίων ήταν ορόσημο για την αύξηση των μεταπτυχιακών σπουδών. Το 2010 στα μεταπτυχιακά προγράμματα των ελληνικών πανεπιστημίων σπούδαζαν 31.071 φοιτητές. Λίγα χρόνια αργότερα, το 2016, ο αριθμός είχε αυξηθεί σε 52.948 και το 2019 είχε φτάσει στις 78.518. Το 2021 ο αριθμός αυξήθηκε σε 84.248, ενώ το 2022 ο αριθμός των μεταπτυχιακών φοιτητών αυξήθηκε κατά σχεδόν 11.000, φτάνοντας τους 94.931!

Μεγάλη είναι και η αύξηση του αριθμού των μεταπτυχιακών προγραμμάτων. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας, τα πανεπιστήμια της χώρας μας προσφέρουν πλέον συνολικά 923 προγράμματα, ενώ το 2021 λειτουργούσαν 828 μεταπτυχιακά και το 2016 περίπου 600.

Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει και η παράμετρος του οικονομικού οφέλους για τα δημόσια ΑΕΙ, καθώς από τα δίδακτρα των μεταπτυχιακών εισρέουν κονδύλια στα ταμεία των ιδρυμάτων, ενώ αυξάνονται και οι μηνιαίες απολαβές των διδασκόντων. Σήμερα τα δίδακτρα για τα μεταπτυχιακά κυμαίνονται από 1.500 ευρώ έως και 10.000 ευρώ ετησίως!

Με βάση τα τελευταία στοιχεία της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης, οι μεταπτυχιακοί το 2022 αποτελούσαν το 11,25% του συνόλου των φοιτητών των ελληνικών πανεπιστημίων, ενώ την προηγούμενη χρονιά το μερίδιό τους ήταν 10,5%. Σημειώνεται ότι παρά την «έκρηξη» στα μεταπτυχιακά, η χώρα μας παραμένει πολύ κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο – το ποσοστό των μεταπτυχιακών φοιτητών στην Ε.Ε. είναι κατά μέσο όρο 29,18%, δηλαδή σχεδόν τρεις φορές πάνω σε σχέση με τα ελληνικά δεδομένα. Η Ελλάδα έχει το χαμηλότερο ποσοστό μεταπτυχιακών φοιτητών μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. – η Κύπρος είναι πρώτη με 46,44% και ακολουθεί η Ιταλία με 37,95%.

Ετοιμοι για Ιατρική

Την ίδια στιγμή, την απόφαση του ΣτΕ για την υπουργική απόφαση μετά τον νόμο Πιερρακάκη για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων περιμένουν για να προχωρήσουν η CVC Capital και το Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας (University of Nicosia) που θα ιδρύσουν Ιατρική Σχολή στην Αθήνα.

Η πανεπιστημιακή Σχολή Ιατρικής του UNIC σχεδιάζεται να λειτουργήσει με τα αυστηρότατα πρότυπα που λειτουργεί και στη Λευκωσία και σε συνεργασία με τις κλινικές που ελέγχει η CVC, όπου οι φοιτητές θα μπορούν να παρακολουθήσουν τα τμήματα που απαιτούν παρουσία και μαθητεία σε νοσοκομείο. Ηδη έχει αγοραστεί για την εγκατάσταση του campus το ακίνητο της πρώην Olympic Catering, με δομημένη επιφάνεια 8.000 τετραγωνικών μέτρων, όπως και ακίνητα σε άλλες περιοχές της Αθήνας, κοντά σε νοσοκομεία που ελέγχει η CVC.

Μόλις την περασμένη εβδομάδα, στα χέρια της BC Partners του Νίκου Σταθόπουλου πέρασε ο Ομιλος ΙΕΚ ΔΕΛΤΑ/ΔΕΛΤΑ 360. Το fund δείχνει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, όπως αποδεικνύεται στην πράξη από την εξαγορά (έναντι τιμήματος που φέρεται να υπερέβη τα 210 εκατ. ευρώ για ποσοστό 85%) του Μητροπολιτικού Κολεγίου και της σχολής ΑΚΜΗ.

Ο βρετανικός εκπαιδευτικός όμιλος είδε ως δέλεαρ στο συγκεκριμένο σχολείο το γεγονός ότι σε αυτό φοιτούν κατά 50% ξένοι μαθητές (ως επί το πλείστον Κινέζοι) και οι υπόλοιποι είναι Ελληνες του εξωτερικού, ενώ στο επιχειρηματικό κομμάτι σφύζει από υγεία.

Στη χρήση που ολοκληρώθηκε στις 30 Ιουνίου του 2023, το International School of Athens είχε κύκλο εργασιών 6,88 εκατ. ευρώ και καθαρά κέρδη 1,59 εκατ. ευρώ από 5,99 εκατ. ευρώ και κέρδη 1,4 εκατ. ευρώ αντίστοιχα στην προηγούμενη οικονομική χρήση.

Αλλα μεγάλα funds όπως η BC Partners έχουν κάνει κινήσεις επένδυσης στην ιδιωτική Τριτοβάθμια Εκπαίδευση στη χώρα μας με την εξαγορά του Ομίλου Ακμή – Μητροπολιτικό Κολλέγιο. H εξαγορά του Ομίλου Ακμή από την BC Partners πραγματοποιήθηκε σε τίμημα που υπερέβη τα 210 εκατ. ευρώ για την απόκτηση ποσοστού άνω του 85% της επιχείρησης.

Αυτό που διέγνωσε για παράδειγμα η BC Partners και επένδυσε στον Ομιλο Ακμή είναι ότι ο κλάδος της εκπαίδευσης διήλθε από την κρίση στην Ελλάδα και ήταν ένας από τους ελάχιστους που δεν επηρεάστηκαν δραματικά. Τα κολέγια αναγνωρίζονται ως ιδιωτικοί οργανισμοί που μπορούν να παρέχουν αναγνωρισμένα πτυχία σε συνεργασία με πανεπιστήμια του εξωτερικού. Τα πτυχία ωστόσο παρέχουν επαγγελματική αναγνώριση όχι όμως και ακαδημαϊκή, κάτι που σημαίνει για παράδειγμα ότι οι απόφοιτοί τους δεν μπορούν να διδάξουν στη συνέχεια σε κρατικό πανεπιστημιακό φορέα ή να πραγματοποιήσουν μεταπτυχιακές σπουδές σε κρατικό πανεπιστημιακό ίδρυμα.

Το Ψηφιακό Φροντιστήριο

Η μεγάλη καινοτομία της φετινής σχολικής χρονιάς έκανε πρεμιέρα πιλοτικά στις 16 Σεπτεμβρίου και αφορά χιλιάδες μαθητές σε όλη τη χώρα. Κάθε υποψήφιος εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων, θα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί ζωντανά απογευματινές παραδόσεις για το σύνολο της ύλης στα εξεταζόμενα μαθήματα, συμπεριλαμβανομένων -για πρώτη φορά- των ειδικών μαθημάτων, όπως γραμμικό και αρχιτεκτονικό σχέδιο, γερμανικά και γαλλικά.

Κατά τις πρώτες ημέρες της λειτουργίας του, το Ψηφιακό Φροντιστήριο καταγράφει συμμετοχή περίπου 4.000 μαθητριών και μαθητών της Γ’ Λυκείου ανά μάθημα.

Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα έχουν τη δυνατότητα διαδραστικής συμμετοχής και εξατομικευμένης υποστήριξης από τους 98 εκπαιδευτικούς που έχουν αναλάβει την ενισχυτική διδασκαλία στα 45 μαθήματα που εξετάζονται πανελλαδικά τον Ιούνιο στα Γενικά και τα Επαγγελματικά Λύκεια. Επίσης, η διδασκαλία θα αφορά και 10 μαθήματα Ειδικής Αγωγής για τα Ενιαία Ειδικά Επαγγελματικά Γυμνάσια και Λύκεια.

Σημειώνεται, επίσης, ότι όλα τα μαθήματα διατίθενται και στη νοηματική, ενώ με τη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης οι παραδόσεις διατίθενται μετά τη μετάδοσή τους υποτιτλισμένες.

Ακόμη, το ψηφιακό φροντιστήριο δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους μαθητές να παρακολουθούν το σύνολο της διδακτέας ύλης σε ηλεκτρονική μορφή. Ηδη, είναι διαθέσιμο το υλικό από τα μαθήματα Νεοελληνικής Γλώσσας και Μαθηματικών για όλες τις τάξεις του Γυμνασίου, ενώ μέχρι το τέλος του 2025 θα έχουν αναρτηθεί 2.500 εύληπτα και ψηφιοποιημένα βίντεο για 49 συνολικά μαθήματα από την Ε’ Δημοτικού έως και τη Γ’ Λυκείου.

Τα κενά και οι ελλείψεις

Και για τη φετινή σχολική χρονιά, η κριτική εστιάζεται στις ελλείψεις εκπαιδευτικών που καταγράφονται σε διάφορες περιοχές της χώρας. Τα στελέχη του υπουργείου Παιδείας απαντούν ότι για την περσινή σχολική χρονιά είχαν προσληφθεί 28.000 αναπληρωτές, ενώ για τη φετινή προσλήφθηκαν ήδη 28.500 αναπληρωτές.

Παράλληλα, όπως συμπληρώνουν, έγιναν και 5.500 διορισμοί μόνιμων εκπαιδευτικών πέραν των 4.500 διορισμών μονίμων που έγιναν στο πλαίσιο της αντικατάστασης όσων αφυπηρέτησαν με βάση τον κανόνα ένας διορισμός για μία αποχώρηση.

Τα ίδια στελέχη συμπληρώνουν ότι υπάρχουν κάθε χρόνο κενά που προκύπτουν από άδειες υγείας και ασθένειες που θα αναπληρωθούν άμεσα από έξτρα πιστώσεις.

ΜΥΘΙΚΟ ΤΖΑΚ-ΠΟΤ!!! 

Ακόμα ένα mega τζακ ποτ -Μοιράζει 15.700.000 ευρώ την Τρίτη το Τζόκερ

Νέο mega τζακ ποτ σημειώθηκε στο Τζόκερ, στην κλήρωση 2809 που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Κυριακής 22 Σεπτεμβρίου.

Δεδομένου ότι στην πρώτη κατηγορία δεν βρέθηκε κάποιος νικητής για τα 14.660.423,30 ευρώ, το ποσό μεταφέρεται για την επόμενη κλήρωση, την Τρίτη 24 Σεπτεμβρίου, με το ποσό να φτάνει τουλάχιστον τα 15.700.000 ευρώ.

Στη δεύτερη κατηγορία, ένας νικητής έγινε πλουσιότερος κατά 100.000 ευρώ.

Στην τρίτη κατηγορία, 49 τυχεροί κερδίζουν από 2.500 ευρώ ο καθένας.

Οι τυχεροί αριθμοί είναι: 7, 10, 14, 35, 40 και τζόκερ το 7.

MEGA ΤΖΑΚ – ΠΟΤ (!!!)

14.500.000 ευρώ μεταφέρονται την Κυριακή (22/9)

ΤΖΑΚ ΠΟΤ σημειώθηκε στο ΤΖΟΚΕΡ στην κλήρωση της Πέμπτης (19/9). Έτσι, το ποσό των 14.500.000 ευρώ μεταφέρεται στην κλήρωση της Κυριακής (22/9).

Οι κληρωθέντες αριθμοί είναι οι εξής: 18, 19, 35, 37, 44 και ΤΖΟΚΕΡ το 10
ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΔΕΛΤΙΑ ΚΕΡΔΗ
1η (5+1) – ΤΖΑΚ ΠΟΤ
2η (5) – 100.000 ευρώ
3η (4+1) 32 2.500,00 ευρώ
4η (4) 488 50,00 ευρώ
5η (3+1) 1.129 50,00 ευρώ
6η (3) 23.017 2,00 ευρώ
7η (2+1) 15.354 2,00 ευρώ
8η (1+1) 78.917 1,50 ευρώ

ΟΛΑ ΤΑ ΛΕΦΤΑ ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ 

Ακόμα ένα τζακ ποτ-Μοιράζει 13,4 εκατ. ευρώ στην επόμενη κλήρωση!

Ακόμα ένα τζακ ποτ σημειώθηκε στο Τζόκερ, το οποίο την εχόμενη Πέμπτη θα μοιράσει περίπου 13,4 εκατ. ευρώ.

Στην κλήρωση της Τρίτης δεν βρέθηκε ο τυχερός ή οι τυχεροί στην πρώτη κατηγορία και έτσι ακόμα ένα τζακ ποτ είναι γεγονός, ενώ το ποσό σκαρφαλώνει στα 13,4 εκατ. ευρώ.

Στην δεύτερη κατηγορία τρεις νικητές παίρνουν από 100.000 ευρώ έκαστος. 

Οι τυχεροί αριθμοί που ανέδειξε η κληρωτίδα είναι οι εξής: 12, 15, 21, 25, 38 και Τζόκερ είναι ο αριθμός 19.

Η ΝΕΑ ΚΟΜΙΣΙΟΝ…

Ορίστηκε Επίτροπος Μεταφορών
και Τουρισμού ο Απ. Τζιτζικώστας!

Στήριξη στους Έλληνες,
με την πρόεδρο της Κομισιόν
να ανακοινώνει τα χαρτοφυλάκια
και τη νέα ομάδα των Επιτρόπων.
με τον Απόστολο Τζιτζικώστα
να αναλαμβάνει το χαρτοφυλάκιο
Μεταφορών και Τουρισμού.

6 αντιπρόεδροι στην Κομισιόν, 4 γυναίκες και 2 άνδρες

Υπάρχουν έξι εκτελεστικοί αντιπρόεδροι -τέσσερις γυναίκες και δύο άνδρες.Τερέζα Ριμπέρα για την πράσινη μετάβαση, θα είναι υπεύθυνη και για το θέμα της ανταγωνιστικότητας

Χένα Βίρκουνεν για τη Δημοκρατία και την Ψηφιακή Τεχνολογία

Στεφάν Σιζουρνέ για την βιομηχανική στρατηγική, για την ενιαία αγορά

Κάγια Κάλας ως επίτροπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής

Ροξάνα Μιρζάτου για τα κοινωνικά δικαιώματα

Ραφαέλ Φίττο για την συνοχή και τις μεταρρυθμίσεις

Οι επίτροποι

Απόστολος Τζιτζικώστας Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού
Μάρος Σέφκοβιτς για το εμπόριο
Βάλντις Ντομπρόβσκις για την οικονομία και την παραγωγικότητα αλλά και για την εφαρμοστικότητα
Ντουμπράφσκα Σουίτσα για τη Μεσόγειο
Όλιβερ Βαρχέλι για θέματα υγείας
Βούπκε Χοέστρα για θέματα περιβάλλοντος
Μάγκνους Μπρούνερ για Εσωτερικές Υποθέσεις και Μετανάστευση

Άντριους Κουμπίλιους για θέματα άμυνας και διαστήματος

Μάρτα Κος για θέματα διεύρυνσης

Κώστας Καδής για θέματα αλιείας

Μαρία Αλμπουκέρκι για θέματα οικονομικής πολιτικής

Χάτζα Λαμπίπ για θέματα διαχείρισης κρίσεων

Πιοτρ Σεραφίν για θέματα προϋπολογισμού

Νταν Γιόργκενσεν για θέματα ενέργειας και στέγασης

Εκατερίνα Ζαχάριεβα για θέματα νεοφυών επιχειρήσεων, έρευνας και καινοτομίας

Μάικλ ΜακΓκράθ για θέματα Δημοκρατίας, Δικαιοσύνης και Κράτους Δικαίου

Κρίστοφ Χάνσεν για θέματα Γεωργίας και τροφίμων

Γκλέν Μικάλεφ για θέματα νεολαίας και αθλητισμού

Το επόμενο διάστημα οι ακροάσεις των υποψηφίων επιτρόπων στην Ευρωβουλή

Όλοι οι υποψήφιοι επίτροποι της Φον ντερ Λάιεν θα πρέπει να εξασφαλίσουν ευρεία πολιτική υποστήριξη καθώς θα χρειαστούν την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Οι ακροάσεις αναμένεται να ξεκινήσουν στις Βρυξέλλες τις επόμενες εβδομάδες και οι ευρωβουλευτές δεν αποκλείεται να απορρίψουν κάποιους υποψηφίους, όπως ο Ούγγρος Όλιβερ Βάρχειλ, ο άνθρωπος του εθνικιστή πρωθυπουργού Βίκτρο Όρμπαν στις Βρυξέλλες την τελευταία πενταετία.

Στόχος είναι η νέα Κομισιόν της Φον ντερ Λάιεν να είναι έτοιμη μέχρι την 1η Νοεμβρίου, αλλά διπλωμάτες κάνουν λόγο για φιλόδοξο στόχο.

“ΤΡΕΛΑ ΛΕΦΤΑ” ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ!!! 

Τζακ ποτ σημειώθηκε και στην κλήρωση με αριθμό 2806 του Τζόκερ το βράδυ της Κυριακής που μοίραζε πάνω από 11.400.000 ευρώ στους νικητές της πρώτης κατηγορίας.

Οι τυχεροί αριθμοί που ανέδειξε η κληρωτίδα είναι οι εξής: 2, 10, 21, 28, 37 και Τζόκερ είναι ο αριθμός 15.

Ωστόσο, κανείς δεν μάντεψε τους 5+1 αριθμούς και έτσι την Τρίτη το mega τζακ ποτ μοιράζει 12,3 εκατ.

ΟΙ ΛΥΚΟΙ, ΔΙΠΛΑ ΜΑΣ…

Ξαναήρθαν με κραυγές χαράς
στην αγαπημένη τους Πάρνηθα!!!

Η επανεμφάνιση και σταθεροποίηση του πληθυσμού του λύκου στην Πάρνηθα τα τελευταία χρόνια αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη, που από τη μια δείχνει τη δύναμη της φύσης και της άγριας ζωής, αλλά από την άλλη δημιουργεί και νέες προκλήσεις στη διαχείριση ενός ορεινού εθνικού πάρκου δίπλα στην πολυπληθή πρωτεύουσα. Οι πρώτες ομάδες λύκων εντοπίστηκαν στην Πάρνηθα το 2014, ύστερα από 60 χρόνια εξαφάνισης από τον συγκεκριμένο χώρο, όπως και από πολλές άλλες περιοχές της νότιας Ελλάδας. Σύμφωνα με τον Γιώργο Ηλιόπουλο, δρ Βιολογίας με εξειδίκευση στα θέματα του λύκου, στην Πάρνηθα σήμερα υπάρχουν τέσσερις ομάδες λύκων, με συνολικό πληθυσμό 30 με 40 άτομα.

Πού οφείλεται αυτή η επανεμφάνιση, όταν είναι γνωστό πως ο λύκος δεν αλλάζει εύκολα περιοχή; «Ενας πρώτος λόγος είναι πως το ζώο δέχθηκε πιέσεις σε άλλες περιοχές. Από κει και πέρα έπαιξε ρόλο η μεγάλη αλλαγή που έχει συντελεστεί στην Πάρνηθα τα τελευταία χρόνια. Η Πάρνηθα παλιά ήταν κατοικημένο βουνό, υπήρχαν πολλές οικονομικές δραστηριότητες. Τώρα ερημοποιήθηκε από χρήσεις, κι έτσι ο λύκος –και άλλα είδη– βρήκε χώρο», λέει στην «Κ» ο Γιώργος Χατζηνάκος, ανθρωπογεωγράφος και μέλος της ομάδας Κοινωνικών Διαστάσεων της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Καλλιστώ». «Ταυτόχρονα, η Πάρνηθα άλλαξε ταυτότητα. Με την κρίση και με την πανδημία την ανακάλυψαν ξανά οι Αθηναίοι, αλλά πλέον είναι ένα διαφορετικό βουνό. Τα Σαββατοκύριακα υπάρχει κυκλοφοριακή συμφόρηση, πολλά σκουπίδια. Δυστυχώς δεν υπάρχει ενημέρωση για το πώς κινείσαι σε έναν δρυμό και σε ένα βουνό, για παράδειγμα πως δεν επιτρέπεται να έχεις μαζί κατοικίδιο ζώο, δεν υπάρχει κάποιο κέντρο ενημέρωσης για τη συμπεριφορά σου, τι να κάνεις με τα σκουπίδια σου, να μη φοβάσαι, αλλά να σέβεσαι τη φύση», εξηγεί ο κ. Χατζηνάκος.

Ο λύκος είναι ένα είδος που βρίσκεται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας. «Ρυθμίζει άλλους πληθυσμούς, όπως για παράδειγμα τα ελάφια. Ο λύκος αποφεύγει τον άνθρωπο», συμπληρώνει. Περιπτώσεις επιθέσεων λύκου σε άνθρωπο είναι τόσο σπάνιες, που στη βιβλιογραφία καταγράφονται μόνο δύο θάνατοι ανθρώπων από επίθεση λύκου σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική τα τελευταία 40 χρόνια.

Ταυτόχρονα όμως, καθώς πολλές κατοικίες ξεφυτρώνουν γύρω από την Πάρνηθα και πληθαίνουν και οι επισκέπτες στο βουνό, είναι ανάγκη να υπάρχει εκπαίδευση των υπηρεσιών αλλά και του πληθυσμού, καθώς και σχέδιο διαχείρισης.

Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Life Wildwolf» αποσκοπεί στην υλοποίηση δράσεων που θα επιτρέψουν τη συνύπαρξη του ανθρώπου με τον λύκο σε περιαστικές περιοχές στην Ευρώπη. Οπως αναφέρουν οι συντελεστές του (από την Ελλάδα η «Καλλιστώ») στοχεύει σε μία ισορροπημένη και μακροπρόθεσμη διατήρηση των λύκων σε αστικές και περιαστικές περιοχές οκτώ χωρών της νότιας και κεντρικής Ευρώπης (Ελλάδα, Γερμανία, Ιταλία, Κροατία, Πορτογαλία, Σουηδία, Σλοβενία και Τσεχία), μέσα από τη βελτίωση της τεχνικής και επιχειρησιακής ικανότητας των αρμόδιων αρχών να διαχειρίζονται και να αποτρέπουν συγκρούσεις που σχετίζονται με τον άνθρωπο. Παράλληλα, ενθαρρύνει βιώσιμες πρακτικές που διατηρούν την άγρια φύση του λύκου και βελτιώνουν την ικανότητα των ανθρώπων να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα που δυνητικά δημιουργούν.

Καθώς αυξάνονται οι κατοικίες γύρω από το βουνό και πληθαίνουν και οι επισκέπτες, είναι ανάγκη να υπάρχει εκπαίδευση των υπηρεσιών αλλά και του πληθυσμού.«Θέλουμε να αναβαθμίσουμε τη σχέση του ανθρώπου με την άγρια ζωή και τον τόπο του. Εργαζόμαστε με πλαίσιο συλλογικής οργάνωσης για να εμπλέξουμε τις τοπικές κοινότητες σε μια διαδικασία κοινωνικής μάθησης», σημειώνει ο κ. Χατζηνάκος. Με βάση αυτή τη λογική έχει δημιουργηθεί η «Πλατφόρμα συνύπαρξης Πάρνηθα», με τη συμμετοχή της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Καλλιστώ», του ΟΦΥΠΕΚΑ (Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής) από το υπουργείο Περιβάλλοντος, του Δήμου Αχαρνών και του Δασαρχείου, η οποία προχωράει σε ανοικτές συναντήσεις –όπως και σήμερα– με σκοπό να συμμετέχουν και πολίτες.

«Υπάρχουν πολλά μικρά και μεγάλα θέματα που πρέπει να συζητηθούν. Ενα σημαντικό είναι τα πολλά αδέσποτα σκυλιά που τα παρατάνε πάνω στο βουνό. Πέρα από περιπτώσεις επιθέσεων, τα σκυλιά αυτά μπορεί να ζευγαρώσουν με λύκους και να δημιουργηθούν υβριδικά είδη, που είναι επίσης άγρια, αλλά πιο εξοικειωμένα με τον άνθρωπο. Επίσης, χρειάζεται προσοχή στο να μην αφήνουμε σκουπίδια και αποφάγια, που εύκολα προσεγγίζονται, γιατί ο λύκος έρχεται πιο κοντά, συνηθίζει στην ανθρώπινη παρουσία».

Ο διάλογος

Την άνοιξη πραγματοποιήθηκε στο Αθλητικό Κέντρο του Ορειβατικού Συλλόγου Αχαρνών ένα συμμετοχικό εργαστήριο με θέμα «Ο λύκος της Πάρνηθας μέσα από μία άλλη ματιά: ανοιχτός διάλογος για τη συνύπαρξη ανθρώπου και άγριας ζωής». Εχουν ενδιαφέρον οι εντυπώσεις που καταγράφηκαν. Στο ερώτημα τι σημαίνει η παρουσία του λύκου στην Πάρνηθα, οι παρευρισκόμενοι απάντησαν τόσο με θετικά όσο και με αρνητικά αισθήματα. Στα θετικά περιλαμβάνονταν ικανοποίηση, χαρά και ελπίδα για την ανάκαμψη του οικοσυστήματος, η ευκαιρία για μάθηση και η κατανόηση της ανάγκης για συνύπαρξη με την άγρια ζωή, καθώς και αισθήματα όπως σεβασμός και δέος για τον λύκο, καθώς και εγρήγορση για πιθανές πράξεις αντεκδίκησης, όπως η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων. Στα αρνητικά, υπήρχαν η ανησυχία από το άδειασμα από ανθρώπινες δραστηριότητες της ορεινής υπαίθρου, που αντανακλάται στην επιστροφή του λύκου στην Πάρνηθα, η ανησυχία σχετικά με τη θηρευτική πίεση στον πληθυσμό του ελαφιού, ο φόβος για την ανθρώπινη ασφάλεια και η συνειδητοποίηση για τα όρια που πρέπει να έχουν οι επισκέπτες του εθνικού δρυμού, καθώς και η αντιμετώπιση μύθων για τον λύκο που εντείνουν την ανησυχία του κόσμου.

Στις προτάσεις που έχουν κατατεθεί για τη συνύπαρξη ανθρώπου – λύκου στην Πάρνηθα ξεχώρισαν η ανάγκη βιώσιμης διαχείρισης του δάσους, η παρακολούθηση του πληθυσμού των λύκων με συνδρομή και των χρηστών του δάσους, η καλή ενημέρωση των επισκεπτών με κεντρικό ρόλο της Μονάδας Διαχείρισης της Πάρνηθας και άλλα. Ως βασικό στοιχείο αναδείχθηκε να γνωρίζει ο κόσμος τι πρέπει να κάνει (ή να μην κάνει) σε έναν εθνικό δρυμό, όπως για παράδειγμα να μην ταΐζει τα άγρια ζώα.

Το συνολικό μήνυμα είναι ο σεβασμός στη φύση και την άγρια ζωή, η διαμόρφωση μιας στάσης που μας εντάσσει στο οικοσύστημα και δεν στέκεται εγωιστικά και κατακτητικά απέναντί του.

Απαραίτητη η εκπόνηση σχεδίου

Το τελευταίο διάστημα έχει ανοίξει στην Ευρωπαϊκή Ενωση μια συζήτηση σχετικά με το νομικό καθεστώς του λύκου, με προτάσεις υποβάθμισης του επιπέδου προστασίας του, οι οποίες ωστόσο βρίσκουν μεγάλες αντιρρήσεις από περιβαλλοντικούς φορείς. Ειδικά όμως για την Ελλάδα, οργανώσεις για την προστασία της άγριας ζωής θεωρούν πως υπάρχουν επιπλέον λόγοι για να μην αλλάξει ο ορισμός του είδους ως προστατευόμενου. Αφενός, η πληθυσμιακή του συγκέντρωση, παρά τη σημαντική ανάκαμψη του λύκου τις τελευταίες δεκαετίες, δεν ανήκει ακόμα στην κατηγορία «ικανοποιητική». Αφετέρου η Ελλάδα δεν διαθέτει ακόμα σχέδιο δράσης για τον λύκο, μία από τις λίγες χώρες της Ε.Ε. όπου δεν έχει ακόμα εκπονηθεί. Το σχέδιο δράσης είναι απαραίτητο για την αντιμετώπιση των συγκρούσεων του είδους με τις ανθρώπινες δραστηριότητες και την εξειδίκευση της διαχείρισης του λύκου γεωγραφικά και ανά περίπτωση. Υπάρχουν φόβοι πως η γενική χαλάρωση του προστατευτικού καθεστώτος για τον λύκο θα οδηγήσει σε αύξηση της ανθρωπογενούς θνησιμότητας.

Ο λύκος, ως ανώτερος θηρευτής, μπορεί να παίξει ρυθμιστικό ρόλο στους πληθυσμούς της άγριας ζωής, όπως για παράδειγμα στα αγριογούρουνα, που σε πολλές περιοχές της χώρας έχουν αυξηθεί πολύ, προκαλώντας καταστροφές και δημιουργώντας κινδύνους στο οδικό δίκτυο.

Βεβαίως υπάρχουν καταγγελίες κτηνοτρόφων για επιθέσεις λύκων, οι οποίοι πιέζονται πάρα πολύ το τελευταίο διάστημα από μια σειρά παράγοντες (ακρίβεια ζωοτροφών, έλεγχος αγοράς από ολιγοπώλια κ.λπ.). Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΛΓΑ, αναφέρει ο Γ. Ηλιόπουλος σε σχετική μελέτη του, υπάρχει σημαντική πτώση στις επιθέσεις λύκων σε αιγοπρόβατα, λόγω και της δραματικής συρρίκνωσης της αιγοπροβατοτροφίας στην Ελλάδα. Από την άλλη οι επιθέσεις σε βοοειδή αυξάνονται, καθώς μεγαλώνει ο αριθμός τους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει ελλιπής εφαρμογή των μέτρων πρόληψης. Η αναβάθμιση των μέτρων αυτών, καθώς και η καταβολή δίκαιων αποζημιώσεων στους κτηνοτρόφους θεωρούνται απαραίτητα μέτρα.

«Με μελέτη και εκπαίδευση θα αποκτήσουμε σεβασμό στην άγρια ζωή»

«Ο κακός ο λύκος» είναι μία από τις πιο συχνές μεταφορές, που σφραγίζει τα παραμύθια, τις αφηγήσεις, τον προφορικό λόγο, τη λογοτεχνία. «Ο λύκος διαχρονικά διαμορφώθηκε σαν το απόλυτο κακό, στην πιο απόλυτη, επίμονη, συχνή μεταφορά που εμφανίζεται στον ανθρώπινο λόγο», λέει στην «Κ» η Ηλέκτρα Λαζάρ, συγγραφέας του βιβλίου «Λύκε, λύκε, είσαι εγώ; – Η παραμορφωμένη αφήγηση και η πίσω μεριά της λογοτεχνίας», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κυαναυγή. «Υπάρχει μια μεταφορά του λύκου στον δημόσιο λόγο που μόνο λύκος δεν είναι. Είναι μια ανθρώπινη κατασκευή, του έχουμε προσδώσει ανθρώπινα χαρακτηριστικά, που καμία σχέση δεν έχουν με την πραγματική του φύση. Εμφανίζεται ως μη λύκος. Για παράδειγμα, όταν ο λύκος προσπαθεί να επιβιώσει, αυτός και τα παιδιά του και πρέπει να τραφεί, τότε εμφανίζεται πως θέλει να εξοντώσει», αναφέρει η κ. Λαζάρ. Η εικόνα του αιμοσταγούς λύκου είναι εξαιρετικά διαδεδομένη…

Σύμφωνα με τη συγγραφέα, ο λύκος είναι το ζωικό είδος που είναι περισσότερο πολιτισμικά καταγεγραμμένο, περισσότερο και από τον αμνό, το περιστέρι ή το κοράκι. Και είναι εκείνο που βαρύνεται με μια εικόνα εξαιρετικά αρνητική. «Η αρκούδα για παράδειγμα έχει συνδεθεί με το γλυκό μέλι, αν και οι αιχμαλωτισμένες αρκούδες βασανίστηκαν για πολλά χρόνια με τον χαλκά στη μύτη για να διασκεδάζουν τους ανθρώπους».

Ακόμα και στην προπαγάνδα χρησιμοποιείται ο λύκος. Η κ. Λαζάρ στο βιβλίο της παραθέτει και σχολιάζει προπαγανδιστικές εικόνες από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου όλες οι εμπόλεμες πλευρές παρουσιάζουν ως λύκους τους αντιπάλους τους, δηλαδή ως το απόλυτο κακό.

Από πού ξεκινάει όλη αυτή η διαδικασία; «Eχει βαθιές ρίζες και περίπλοκες διαδρομές. Στην αρχαία λαϊκή παράδοση υπάρχει η αρνητική μεταφορά του λύκου, η Μόρμω που μεταμορφώνεται σε Μορμολύκη. Η ομηρική Λύσσα που είναι το θηλυκό του λύκου. Τα ρωμαϊκά Λουπερκάλια. Υπάρχει ο μύθος του Λυκάονος, κ.ο.κ. Αλλά εκεί διατηρούνταν κάτι το «ανέγγιχτο», το «από μακριά». Ηταν ψυχοπομποί, είχαν σχέση με τον άλλον κόσμο. Η χριστιανική εκκλησία είναι αυτή που συνέχισε τον συμβολισμό αυτόν αλλά κυρίως αυτή που χρησιμοποίησε τον συμβολισμό για να εξοντώσει τον λύκο», σημειώνει η κ. Λαζάρ. «Υπάρχουν τέτοιες αναφορές στην Αγία Γραφή, η νυκτερινή παρουσία που τρώει τον αμνό. Εχει περιγραφεί ως ο σκύλος του διαβόλου, ως πλάσμα δαιμονικό. Οι αντιλήψεις αυτές σε μεγάλο βαθμό διαμορφώθηκαν στον 3ο αιώνα, όταν οι χριστιανοί επηρεάστηκαν από την επαφή με τις τεράστιες ζωόμορφες αιγυπτιακές θεότητες, μπροστά στις οποίες ένιωθαν δέος και φόβο».

Οι μεταφορές αυτές θα συνεχισθούν στον Μεσαίωνα, όπου αναπτύσσεται ο φόβος για το σκοτεινό δάσος. «Υπήρχαν άνθρωποι που κατηγορήθηκαν ως λυκάνθρωποι επειδή ζούσαν μόνοι τους στο δάσος…», σχολιάζει η κ. Λαζάρ.

«Διαχρονικά διαμορφώθηκε σαν το απόλυτο κακό, στην πιο απόλυτη, επίμονη, συχνή μεταφορά που εμφανίζεται στον ανθρώπινο λόγο», λέει στην «Κ» η συγγραφέας Ηλέκτρα Λαζάρ.

Το μέλλον

Και τώρα τι; «Ο λύκος είχε εξαφανιστεί από την Ελλάδα και μεγάλο μέρος της Ευρώπης για δεκαετίες και τώρα που εμφανίζεται ξανά, τώρα που βγαίνει από το βιβλίο και έρχεται στη ζωή, εμφανιζόμαστε ανέτοιμοι γι’ αυτό. Μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Ενωση πολύ βιαστικά θεωρεί πως μπορεί να ξαναρχίσει το κυνήγι του!», λέει η συγγραφέας. «Στην Πάρνηθα το αστικό εισβάλλει στο φυσικό, χωρίς να εναρμονίζεται με αυτό. Το αστικό δεν συμμορφώνεται, θέλει να επιβάλλει το δικό του στη φύση, που όμως αποτελεί βιότοπο για τόσα άλλα είδη», τονίζει.

Υπάρχουν προβλήματα και συγκρούσεις από την παρουσία του λύκου; «Καταλαβαίνω τις δυσκολίες για τον άνθρωπο της υπαίθρου, που επιβιώνει δύσκολα, χάνει από χίλιες μεριές κι έρχεται και ο λύκος, ο οποίος μπορεί να προκαλεί καταστροφές σε κοπάδια. Υπάρχουν όμως απαντήσεις άλλες από το κυνήγι…».

Καταγράφονται στον σύγχρονο λόγο ρωγμές στην παραδοσιακή μεταφορά του λύκου; «Είναι τόσο συμπαγές το πλαίσιο για τον λύκο, που μόνο για ρωγμές μπορούμε να μιλήσουμε σήμερα. Αλλά ναι, υπάρχουν, ακόμα και στα παιδικά παραμύθια, όπως και στη λογοτεχνία. Και προέρχονται κυρίως από βιβλία γυναικών συγγραφέων, που έχουν κι αυτές κληρονομιά μειονότητας, καταγωγή εκτόπισης», λέει η κ. Λαζάρ. «Χρειάζεται μελέτη, εκπαίδευση και πολλή προσπάθεια για να αποκτήσουμε σεβασμό απέναντι στην άγρια ζωή και στον λύκο».